Tín ngưỡng thờ cây, đá, giếng và dấu tích tự nhiên

Nghiên cứu cách cộng đồng gắn ý nghĩa thiêng với cây cổ thụ, tảng đá, giếng, nguồn nước hoặc dấu tích tự nhiên; cần kết hợp khảo sát văn hóa và bảo tồn môi trường.

Các câu chuyện có thể liên quan đến ký ức làng, địa hình, nguồn nước và quy tắc bảo vệ nơi chốn. Niên đại cây/đá/giếng cần được xác minh độc lập, không suy ra từ truyền thuyết.

Có thể tạo quy tắc ứng xử, bảo vệ nguồn nước, đánh dấu không gian cộng đồng và truyền đạt ký ức địa phương. Việc tôn kính có thể song hành với tri thức sinh thái.

Cư dân, người chăm nom, người cao tuổi, nhóm quản lý cảnh quan và khách đến thăm. Một số địa điểm có quy tắc tiếp cận hoặc tri thức không dành cho công bố rộng rãi.

Có thể không có lễ cố định; đôi khi gắn với ngày làng, mùa vụ hoặc sự kiện địa phương. Cần hỏi trực tiếp cộng đồng.

Nếu có thực hành, ưu tiên vật phẩm nhỏ, không gây ô nhiễm và được cộng đồng cho phép. Không đóng đinh, buộc dây gây hại cây, thả đồ xuống giếng hoặc đốt lửa sát cây khô.

Mỗi địa điểm có cách kể và quy ước riêng. Không nên gom tất cả vào một nhãn như “thờ tự nhiên” nếu người địa phương có tên gọi cụ thể.

Không khẳng định tuổi đời hoặc năng lực chữa bệnh của cây/giếng/đá khi chưa có bằng chứng; tránh tiết lộ địa điểm nhạy cảm; tôn trọng quyền và tri thức của cộng đồng.