Thờ Thành hoàng và tín ngưỡng đình làng

Tìm hiểu vị thần hoặc nhân vật được cộng đồng làng tôn thờ tại đình/miếu; có thể là nhân vật lịch sử, nhân vật huyền thoại, người có công hoặc thần bảo trợ theo truyền thống địa phương.

Thiết chế đình làng và việc thờ Thành hoàng biến đổi theo lịch sử làng xã, tổ chức cộng đồng và các thời kỳ quản lý nhà nước. Sắc phong, thần tích, văn bia và hồ sơ di tích cần được đối chiếu; thần tích có thể được biên soạn hoặc chỉnh lý ở thời kỳ muộn hơn câu chuyện kể.

Biểu đạt ký ức về nguồn gốc làng, sự bảo trợ, công trạng được cộng đồng ghi nhớ và ý thức thuộc về địa phương. Lễ hội còn có thể là dịp gặp gỡ, truyền dạy nghệ thuật trình diễn và tái khẳng định quan hệ cộng đồng.

Cư dân làng, ban khánh tiết/ban quản lý di tích, người giữ lệ, chức sắc nghi lễ và khách hành hương. Quyền tham gia có thể khác nhau theo lệ làng, giới, tuổi, vai trò hoặc quy định hiện hành.

Thường gắn với ngày hội chính, ngày kỵ hoặc mốc được làng quy ước; ngày cụ thể phải tra hồ sơ di tích và hỏi ban quản lý. Phần lễ và phần hội có thể diễn ra ở những thời điểm khác nhau.

Có thể gồm hương, hoa, nước, lễ vật theo lệ làng và hướng dẫn của ban quản lý. Lễ vật, nghi trượng và văn tế không nên tự ý áp dụng từ làng khác.

Có nơi thờ nhân thần, nhiên thần hoặc nhiều vị phối thờ; có nơi duy trì rước, tế, diễn xướng hay trò hội riêng. Ghi nhận tên gọi tại chỗ thay vì chuẩn hóa quá mức.

Không mặc định mọi Thành hoàng đều là nhân vật lịch sử đã xác minh; không coi sắc phong tự thân là chứng cứ đầy đủ về toàn bộ nguồn gốc; tránh khẳng định nghi lễ của một làng là quy chuẩn toàn quốc.