1. Trang chủ
  2. Nghi lễ
  3. Nhóm 1.1 · Lễ trong gia đình
  4. Cúng ông Công ông Táo
NHÓM 1.1 · Lễ trong gia đình

Cúng ông Công ông Táo: ngày 23 tháng Chạp năm nay, mâm lễ và cách làm

Cúng ông Công ông Táo là lễ tiễn Táo quân, vị thần bếp, lên chầu trời vào 23 tháng Chạp. Năm nay rơi vào thứ Bảy 30/1/2027. Lễ làm tại bếp hoặc ban thờ, lễ vật tùy nhà; điều cốt lõi là bếp gọn sạch, lòng thành và không để lại rác.

Nội dung tham khảo; cách thực hành có thể khác nhau theo gia đình, địa phương, cộng đồng và niềm tin.

Ông Công ông Táo là ai?

Trong tín ngưỡng dân gian người Việt, Táo quân là thần coi bếp, thuộc nhóm thần che chở gia đình. Người Việt quen gọi Táo quân là "hai ông một bà", ba vị trong một:

VịCoi việc gì (theo cách kể phổ biến)
Thổ côngCoi bếp
Thổ địaCoi việc trong nhà
Thổ kỳCoi chợ búa, vườn rau

Theo Trần Hạnh Nguyên (tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo), về sau ba vị thường được gộp chung, gọi là Thổ công; vì vậy có nhà gọi ông Táo, có nhà gọi ông Công. Thổ công còn được thưa trong nhiều lễ về nhà đất, như lễ tạ đất.

Tích "hai ông một bà" và lễ tiễn Táo bắt nguồn từ đâu?

Truyện kể phổ biến: người vợ đã tái giá giấu chồng cũ nghèo khó trong đống rơm; chồng mới đốt rơm, cả ba lần lượt chết trong lửa và được Trời phong làm vua bếp. Trần Ngọc Thêm ghi chồng mới là Thổ công, chồng cũ là Thổ địa, người vợ là Thổ kỳ. Phan Kế Bính, trong Việt Nam phong tục, kể một bản khác nhưng cùng ý ba người chết vì nghĩa.

Phần "lên chầu trời" đến từ Đạo giáo: Phan Kế Bính dẫn sách Lão giáo nói ngày 23 tháng Chạp Táo quân lên trời tâu việc thiện ác trong nhà. Trần Hạnh Nguyên cho thấy thần bếp có gốc Trung Hoa cổ, được Đạo giáo mở rộng quyền năng từ đời Đường tới đời Thanh. Người Việt tiếp nhận rồi kể theo cách riêng, với chuyện vợ chồng tình nghĩa, mũ áo và cá chép.

Lễ này mang ý nghĩa gì?

  • Mở đầu mùa Tết: theo TS Nguyễn Thị Hoài Phương (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn) trả lời VOV, lễ ông Táo đánh dấu lúc các nhà bắt đầu sửa soạn đón năm mới.
  • Nhìn lại một năm: ông Táo "báo cáo" việc nhà, nên đây là dịp tự xét điều chưa ổn, hẹn sửa.
  • Ca ngợi tình nghĩa: tích hai ông một bà là chuyện thủy chung.

Lễ này không nhằm xin lộc hay đổi vận; như bà Hoài Phương nói, thờ cúng cốt ở thành tâm.

Năm nay cúng ông Táo ngày nào, giờ nào?

MốcÂm lịchDương lịch
Tiễn ông Táo23 tháng Chạp năm Bính NgọThứ Bảy 30/1/2027
Giao thừa, đón ông Táo vềĐêm 29 tháng Chạp (tháng Chạp năm nay chỉ có 29 ngày)Đêm thứ Sáu 5/2/2027
Mùng Một Tết Đinh Mùi1 tháng GiêngThứ Bảy 6/2/2027
  • Giờ cúng: nhà nghiên cứu Phạm Đình Hải cho rằng không cần chọn giờ, làm xong trong ngày là được. Nhiều nhà quen cúng buổi sáng, xong trước giờ Ngọ (khoảng 11 giờ đến 13 giờ); ở Huế nhiều gia đình cúng từ rạng sáng tới trưa. Đây là tập quán, không là điều kiện.
  • Cúng sớm hơn: ông Hải cho rằng có thể làm trong khoảng 17 đến 23 tháng Chạp nếu nhà bận.
  • Đón ông Táo về: nhiều gia đình thắp hương ở bếp ngay sau lễ cúng giao thừa để mời ông Táo trở lại.

Ngày âm các tháng khác, bạn xem trên Lịch Nếp năm 2027.

Ai cúng, cúng ở đâu?

Người đứng lễ thường là người lo bếp núc và ban thờ trong nhà. Không cần thầy cúng hay sớ; chủ nhà tự khấn bằng lời nôm là đủ.

  • Nhà có bát hương ông Táo trong bếp: đặt lễ ở đó.
  • Nhà chỉ có ban thờ gia tiên: đặt lễ ông Táo trên ban thờ, hoặc trên một mâm nhỏ sạch đặt gần bếp. Thắp hương ông Táo trước, rồi thưa gia tiên một câu.

Cần chuẩn bị những gì?

Lễ vật không có chuẩn cố định; theo bà Hoài Phương, mặn, chay hay chỉ nén hương đều được. Phần thường gặp:

  • Hương, hoa, nước hoặc trà, đĩa quả, bánh kẹo.
  • Ba bộ mũ áo giấy: hai mũ ông có cánh chuồn, một mũ bà, kèm hài.
  • Cá chép: cá sống, cá chép giấy, hay cá làm bằng xôi, bằng thạch, tượng trưng cho phương tiện đưa ông Táo lên trời.
  • Mâm cơm hoặc xôi gà nếu nhà muốn làm đủ.

Khác nhau theo vùng

VùngNét thường gặp
Miền BắcBa bộ mũ áo, cá chép sống hoặc cá giấy; nhiều nhà có mâm cơm; sau lễ thả cá
Miền Trung (Huế)Mâm cơm tiễn; thay tượng ông Táo bằng đất nung mới, tượng "hai ông một bà" làm ở làng Địa Linh
Miền NamCó nơi đốt ngựa giấy, tranh giấy thay cho thả cá; mâm lễ thường gọn

Phương án gọn

Nén hương, bình hoa, đĩa quả, chén trà, vài chiếc bánh kẹo ở góc bếp đã dọn sạch; thêm bộ mũ áo nhỏ hoặc cá chép giấy nếu muốn.

Cúng ông Táo gồm những bước nào?

Đánh dấu từng bước khi làm. Dấu chọn được lưu trên máy này.

Đã làm 0/8

Khấn những ý gì?

Lời khấn có năm ý: kính lạy Táo quân; con là ai, ở đâu; hôm nay 23 tháng Chạp, gia đình sửa lễ tiễn ngài; điều chưa tốt trong năm xin sửa; mong năm mới nhà yên ổn, cả nhà hòa thuận.

Đây chính là lễ thần linh, nên chỉ thêm một lời thưa ngắn với gia tiên. Bài đầy đủ, bản ngắn, đoạn thay cho nhà chung cư, nhà có cửa hàng và lời mộc có trong văn khấn ông Công ông Táo.

Văn khấn / lời trình mẫu

Mẫu tham khảo trong bộ hồ sơ nguồn. Điền thông tin cần thiết; có thể điều chỉnh theo nếp gia đình và cộng đồng.

Ngày âm lịch được điền theo hôm nay nếu có trường ngày; hãy sửa nếu làm lễ vào ngày khác.

Ghi chú của mẫu
  • Khấn Bài 2 hoặc Bài 3 ở bếp hoặc nơi đặt lễ ông Táo; nếu lễ đặt trên ban thờ gia tiên thì đọc thêm Bài 1 sau đó.
  • Đọc chậm, vừa đủ nghe hoặc khấn thầm; cầm giấy đọc cũng được.
  • Nhà ở chung cư, nhà có cửa hàng, nhà thuê thì thay đoạn tương ứng ở mục các đoạn thay thế; tên, địa chỉ, năm âm lịch điền như ở Bài 2.
  • Câu "Nam mô A Di Đà Phật" là nếp của gia đình theo Phật; nhà không theo có thể bỏ.
  • Gia đình Phật tử: có thể cúng chay, thêm lời niệm Phật; thả cá ngày này không mang nghĩa phóng sinh.
  • Gia đình Công giáo, Tin Lành: không dùng các bài trên; có thể giữ việc dọn bếp, nhà cửa đón Tết và cầu nguyện theo lời của mình trong bữa cơm cuối năm.
  • Đêm giao thừa, nhà thắp một nén hương ở bếp mời ông Táo về; lời khấn giao thừa có ở trang cúng giao thừa và Tết.

Nhà chung cư, nhà thuê, nhà theo đạo làm thế nào?

Hoàn cảnhCách làm thường gặp
Chung cư, bếp từMâm nhỏ ở góc bếp hoặc ban thờ, một nén hương, mở cửa cho thoáng; không đốt giấy trong căn hộ
Nhà thuê, phòng trọLễ nhỏ trên bàn sạch gần chỗ nấu; hỏi chủ nhà nếu muốn đặt bát hương lâu dài
Gia đình Phật tửCó thể cúng chay. Theo ông Trần Đình Sơn, thả cá ngày này không mang nghĩa phóng sinh; muốn phóng sinh thì làm theo đúng nghĩa của nhà Phật
Gia đình Công giáoKhông cúng ông Táo; có thể giữ phần dọn bếp, nhà cửa đón Tết và bữa cơm sum họp cuối năm
Xa quê, ở nước ngoàiMột nén hương, chén trà vào 23 tháng Chạp hoặc cuối tuần gần đó

Ngay sau lễ ông Táo, nhiều nhà nối tiếp bằng lễ tạ cuối năm và cúng tất niên; ba lễ có mục đích khác nhau, không cần gộp.

Thả cá chép và đốt vàng mã sao cho đúng?

  • Thả cá không kèm túi: ông Trần Đình Sơn (Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam) khuyên không nên thả cá ồ ạt xuống sông hồ vì hại môi trường. Nhà vẫn muốn thả thì chọn ao hồ nước sạch, cúi thấp thả nhẹ, không ném từ trên cầu, không xả cả túi nilon xuống nước, mang túi, hộp về.
  • Vàng mã ít, đốt đúng nơi: bà Hoài Phương khuyên hạn chế. Đốt trong lò hoặc thùng kim loại ở chỗ thoáng, có người trông.
  • Tượng cũ, lễ vật thừa: đừng bỏ dưới gốc cây, ngã ba; ở Huế nhiều phường có điểm thu gom tập trung.

Những điều hay được hỏi

Cúng ông Công ông Táo năm 2027 là ngày nào?

Lễ tiễn ông Táo là ngày 23 tháng Chạp năm Bính Ngọ, tức thứ Bảy 30/1/2027. Tháng Chạp năm nay chỉ có 29 ngày, nên giao thừa là đêm thứ Sáu 5/2/2027, mùng Một Tết Đinh Mùi là thứ Bảy 6/2/2027. Nhà bận có thể làm sớm hơn, trong khoảng 17 đến 23 tháng Chạp.

Cúng ông Táo vào giờ nào?

Không có giờ cố định; nhà nghiên cứu Phạm Đình Hải cho rằng chỉ cần làm xong trong ngày. Nhiều gia đình miền Bắc quen cúng buổi sáng, xong trước giờ Ngọ, tức trước khoảng 11 giờ đến 13 giờ trưa; ở Huế nhiều nhà cúng từ rạng sáng. Bạn chọn lúc cả nhà có mặt, bếp đã dọn sạch.

Ông Táo là hai ông một bà hay chỉ một vị?

Theo tích dân gian, Táo quân gồm ba vị: Thổ công coi bếp, Thổ địa coi nhà, Thổ kỳ coi chợ búa, từ chuyện người vợ và hai người chồng cùng chết vì nghĩa. Người Việt quen gọi chung là "hai ông một bà", ba vị trong một. Ở nhiều nhà về sau ba vị được gộp lại, gọi là ông Công hoặc Thổ công.

Ở chung cư không có bếp lửa có cúng ông Táo được không?

Được. Ông Táo coi việc bếp núc của cả nhà, không riêng bếp củi hay bếp ga. Bạn dọn sạch khu bếp, đặt một mâm nhỏ gồm hương, hoa, quả, chén trà ở góc bếp hoặc trên ban thờ, khấn ngắn. Không đốt giấy trong căn hộ; nếu có mũ áo, đem hóa ở điểm chung của tòa nhà.

Có cần thả cá chép sống không?

Không cần. Cá chép là biểu tượng phương tiện đưa ông Táo lên trời; nhiều nhà dùng cá giấy, cá làm bằng xôi hay thạch. Nếu thả cá sống, bạn chọn ao hồ nước sạch, thả nhẹ sát mặt nước, mang túi nilon về. Thả từ trên cầu hay xả cả túi xuống nước làm cá chết và hồ bẩn.

Cúng ông Táo xong khi nào đón ông về?

Theo nếp nhiều gia đình, ông Táo vắng nhà từ 23 tháng Chạp tới đêm giao thừa. Sau lễ cúng giao thừa, nhà thắp một nén hương ở bếp hoặc ban thờ để mời ông Táo trở lại. Năm nay đêm giao thừa là đêm thứ Sáu 5/2/2027, vì tháng Chạp Bính Ngọ chỉ có 29 ngày.

Nguồn tham khảo

  • Trần Hạnh Nguyên, "Nghiên cứu so sánh tín ngưỡng thờ thần Táo quân của người Việt ở Việt Nam và người Hán ở Trung Quốc", Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo, số 1/2014, tr. 98 đến 116: https://vjol.info.vn/index.php/rsr/article/download/23758/20300
  • Thu Thảo, "Cúng Táo quân thế nào 'đúng chuẩn'?" (phỏng vấn TS Nguyễn Thị Hoài Phương), VOV, 25/1/2022: https://vov.vn/doi-song/cung-tao-quan-the-nao-dung-chuan-post920425.vov
  • Viết Tuân, "Nhà nghiên cứu văn hóa Trần Đình Sơn: Không nên thả cá chép ngày ông Công ông Táo", Báo Đầu tư (theo VnExpress), 17/1/2020: https://baodautu.vn/nha-nghien-cuu-van-hoa-tran-dinh-son-khong-nen-tha-ca-chep-ngay-ong-cong-ong-tao-d114714.html
  • "Vì sao gọi '2 ông 1 bà' về tích ông Táo?", Báo Pháp Luật TP.HCM: https://plo.vn/vi-sao-goi-2-ong-1-ba-ve-tich-ong-tao-post715698.html
  • "Nghi thức cúng ông Táo" (nhà nghiên cứu Phạm Đình Hải), VnExpress, 31/1/2024: https://vnexpress.net/nghi-thuc-cung-ong-tao-4707266.html
  • "Cúng ông Công, ông Táo ngày, giờ nào là đẹp nhất?" (nhà nghiên cứu Phạm Đình Hải), Báo Hà Tĩnh, 12/1/2023: https://baohatinh.vn/song-khoe/cung-ong-cong-ong-tao-ngay-gio-nao-la-dep-nhat/243037.htm
  • "Nghề làm tượng ông Táo ở Huế tất bật dịp cuối năm", Báo Văn Hóa, 27/1/2026: https://baovanhoa.vn/multimedia/nghe-lam-tuong-ong-tao-o-hue-tat-bat-dip-cuoi-nam-200689.html
  • "Huế bố trí nhiều điểm đưa ông Táo về trời", Báo Đại Đoàn Kết, 1/2/2024: https://daidoanket.vn/hue-bo-tri-nhieu-diem-dua-ong-tao-ve-troi-10272695.html
  • Pháp Định, "Thả cá chép Tết ông Công ông Táo: để cá được sống, không phải để mình yên tâm", VTC News, 10/2/2026: https://vtcnews.vn/tha-ca-chep-tet-ong-cong-ong-tao-de-ca-duoc-song-khong-phai-de-minh-yen-tam-ar1000689.html

---

Cập nhật: 20/11/2026 · Ban biên tập Nếp Lễ

Gõ tên dịp lễ, loài hoa, lễ vật hoặc câu hỏi ngắn.