1. Trang chủ
  2. Phong tục – Văn hóa
  3. Lễ hội Ok Om Bok: vì sao người Khmer cúng Trăng và đút cốm dẹp?
06. LỄ HỘI VÀ DI SẢN

Lễ hội Ok Om Bok: vì sao người Khmer cúng Trăng và đút cốm dẹp?

Từ 21 đến 24/11/2026, các đội ghe Ngo ở Vĩnh Long, Cần Thơ, An Giang vào mùa đua. Đằng sau cuộc đua là lễ hội Ok Om Bok, lễ cúng Trăng đêm rằm tháng Mười của người Khmer Nam Bộ: lời tạ ơn Mặt Trăng sau một mùa lúa, gói trong nắm cốm dẹp đút cho con trẻ.

Lễ hội Ok Om Bok: vì sao người Khmer cúng Trăng và đút cốm dẹp?

Ok Om Bok nghĩa là gì, diễn ra khi nào?

"Ok Om Bok" nghĩa là đút cốm dẹp: "ok" là đút, "om bok" là cốm dẹp. Tên gọi lấy từ nghi thức chính của buổi lễ. Theo bài nghiên cứu của Phạm Thị Thủy Chung trên Tạp chí Dân tộc học và Tôn giáo học (số 5, 2025), xưa lễ còn được gọi là lễ "chào Mặt Trăng" hay cúng Trăng. Báo chí cũng viết là Oóc Om Bóc.

Lễ diễn ra vào ngày 14 và 15 tháng Ka-đâk theo lịch Khmer, trùng rằm tháng Mười âm lịch, khi lúa nếp vừa chắc hạt. Năm 2026, đêm rằm rơi vào thứ Hai 23/11. Đây là một trong ba lễ lớn trong năm của người Khmer Nam Bộ, cùng Chôl Chnăm Thmây (Tết vào năm mới) và Sen Đôlta (lễ cúng ông bà). Năm 2014, lễ hội được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (VietnamPlus, 31/10/2026).

Lễ cúng Trăng diễn ra thế nào?

Lễ cúng Trăng làm ngoài trời vào đêm rằm, trước khi trăng lên tới đỉnh, ở sân chùa, sân nhà hoặc khoảng đất trống trong phum sóc, nơi không bị bóng cây che.

  • Cổng lễ: hai cây tre hoặc trúc làm trụ, thanh ngang kết lá dừa, hoa lá. Trên cổng treo một dây trầu mười hai lá, tượng trưng mười hai tháng, và một dây cau bảy trái, tượng trưng bảy ngày trong tuần. Có nơi dựng thêm hai cây mía hai bên.
  • Lễ vật: cốm dẹp là món không thể thiếu, cùng dừa, mía, khoai lang, khoai môn, củ mài, trái cây, bánh. Toàn là thứ vừa thu từ ruộng vườn.
  • Cốm dẹp: nếp non của vụ mới đem rang, giã cho dẹp, sàng bỏ vỏ, khi ăn trộn nước dừa, dừa nạo và đường.
  • Người chủ lễ: một người lớn tuổi thắp nhang, nến, rót trà, khấn tạ ơn Mặt Trăng và xin mưa thuận gió hòa. Ở chùa, phần nghi lễ Phật giáo do các sư chủ trì, phần lễ dân gian do vị achar (người rành nghi lễ trong phum sóc) lo liệu.
  • Đút cốm dẹp: cúng xong, chủ lễ bốc một nắm cốm dẹp cùng ít bánh trái đút vào miệng từng đứa trẻ, vỗ nhẹ vào lưng và hỏi: con ước điều gì? Mỗi đứa trả lời một kiểu. Người Khmer tin rằng điều ước của trẻ nhỏ là lời nhắc cho người lớn cố gắng trong năm tới.

Sau lễ, cả phum sóc cùng ăn cốm dẹp, thả đèn nước, đèn gió, múa hát dưới trăng.

Vì sao lại cúng Trăng?

Người Khmer coi Mặt Trăng là vị thần trông coi thời tiết và mùa màng, nên gặt xong thì dâng sản vật đầu mùa để tạ ơn. Các nhà nghiên cứu nhìn thấy trong lễ này ba lớp chồng lên nhau.

LớpBiểu hiện trong lễNguồn
Nghi lễ nông nghiệpDâng nếp mới, khoai củ; tạ ơn thần Trăng, thần Đất, thần Nước; cầu mưa thuận gió hòaPhạm Thị Thủy Chung (2025)
Ấn Độ giáo, Bà-la-mônViệc thờ các vị thần tự nhiên; so sánh với các lễ hội Ấn Độ cho thấy dấu ấn văn hóa Ấn Độ trong lễ cúng TrăngTrương Thị Kim Thủy, Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo, số 6, 2016
Phật giáo Nam tôngSự tích con thỏ; nghi lễ ở chùa do sư chủ trìHuỳnh Văn Tánh, Tạp chí Nghiên cứu Triết học, số 21, 2025

Sự tích con thỏ, theo lời kể được Huỳnh Văn Tánh ghi lại: một tiền kiếp của Đức Phật là con thỏ sống bên sông Hằng. Ngày rằm, gặp một người ăn xin không có gì ăn, thỏ nhảy vào lửa để hiến thân mình. Người ăn xin vốn là một vị thần giả dạng; cảm động, thần vẽ hình thỏ lên Mặt Trăng để đời sau còn nhớ. Vì vậy trong đêm cúng Trăng, người lớn chỉ cho trẻ nhỏ bóng con thỏ trên trăng.

Đua ghe Ngo và thả đèn nước có ý nghĩa gì?

Đua ghe Ngo là lễ tiễn thần Nước về biển sau mùa gieo trồng. Theo Phạm Thị Thủy Chung, cuộc đua tái hiện nghi thức rước nước: cầu mùa, cầu tạnh và tiễn thần Nước. Bài của VietnamPlus còn nhắc một tích khác: thần rắn Naga hóa thành khúc gỗ để đưa Đức Phật qua sông, nên chiếc ghe mang dáng rắn thần.

Ghe Ngo ban đầu là ghe độc mộc, về sau được đóng dài hơn để chở nhiều tay chèo. Mỗi chiếc ghe thuộc về một ngôi chùa, được cất giữ trong chùa quanh năm. Thả đèn nước là lời tạ ơn sông nước; thả đèn gió là lời tạ ơn thần Gió.

Cốm dẹp của người Khmer và cơm mới của người Kinh giống, khác nhau thế nào?

Cùng một đêm rằm tháng Mười, hai cộng đồng làm nông có hai lễ tạ ơn rất gần nhau về ý. Phần của người Kinh đã có trong bài Rằm tháng Mười: ba cái tên.

Người Khmer Nam Bộ: Ok Om BokNgười Kinh: Rằm tháng Mười, cơm mới
Thứ dângCốm dẹp từ nếp non đầu vụCơm gạo mới, xôi, chè
Dâng lên aiMặt Trăng; thần Đất, thần NướcTổ tiên, thần linh trong nhà
Làm ở đâuNgoài trời, sân chùa, sân nhàBan thờ trong nhà
Nét riêngĐút cốm dẹp cho trẻ, hỏi điều ước; đua ghe NgoMâm cơm gạo mới dâng trước, cả nhà ăn sau

Lễ hội Ok Om Bok 2026 diễn ra ở đâu, ngày nào?

Ba nơi có lịch đã được báo chí đưa tin tính đến ngày 16/11/2026:

NơiNgàyHoạt động chínhNguồn
Vĩnh Long21 và 22/11Đua ghe Ngo trên sông Láng Thé (xã Bình Phú), đường đua mớiBáo Văn Hóa, 11/11/2026
Cần ThơKhai mạc dự kiến 22/11; đua 23 và 24/1182 đội đăng ký đua trên sông Maspero; lễ cúng Trăng; thả đèn nướcBáo Văn Hóa, 11/11/2026; Sài Gòn Giải Phóng, 16/10/2026
An Giang22 đến 24/11Ngày hội của đồng bào Khmer tại xã Gò Quao; cúng Trăng tối 23/11; đua ghe trên sông Cái LớnBáo Văn Hóa, 10/11/2026

Lịch có thể thay đổi; bạn nên xem thông báo của địa phương trước khi đi.

Đi xem lễ, hoặc ở nhà, bạn có thể làm gì?

Nếu tới dự lễ cúng Trăng ở chùa Khmer, bạn nên ăn mặc kín đáo, bỏ giày dép khi vào chính điện, và hỏi trước khi chụp ảnh các sư, người làm lễ. Khi được mời cốm dẹp, nhận và ăn cùng mọi người là cách đáp lễ đẹp nhất.

Ở nhà, dù không phải người Khmer, bạn vẫn mượn được một ý hay của lễ này cho đêm cúng ngày Rằm tại nhà: sau khi thắp hương, ngồi lại với con trẻ dưới trăng, hỏi con ước điều gì, và nghe cho hết câu trả lời.

Hỏi nhanh

Ok Om Bok năm 2026 là ngày nào?

Lễ rơi vào rằm tháng Mười âm lịch, tức thứ Hai 23/11/2026; lễ cúng Trăng làm vào tối hôm ấy. Các giải đua ghe Ngo diễn ra từ 21 đến 24/11 tùy tỉnh: Vĩnh Long đua trước, Cần Thơ và An Giang đua vào hai ngày 23 và 24/11.

Người không phải người Khmer có dự lễ cúng Trăng được không?

Được. Lễ cúng Trăng ở chùa và ở các khu lễ hội mở cho mọi người. Bạn nên ăn mặc kín đáo, giữ trật tự trong lúc chủ lễ khấn, và làm theo hướng dẫn của nhà chùa. Phần đút cốm dẹp chủ yếu dành cho trẻ nhỏ trong phum sóc.

Cốm dẹp khác cốm của miền Bắc thế nào?

Cả hai đều làm từ nếp non rang rồi giã. Cốm dẹp của người Khmer hạt dẹp, khô, khi ăn mới trộn nước dừa, dừa nạo và đường. Trong lễ Ok Om Bok, cốm dẹp trước hết là lễ vật dâng Mặt Trăng, sau mới là món ăn chung của cả phum sóc.

Nguồn

  • Phạm Thị Thủy Chung, "Tín ngưỡng truyền thống của người Khơ-me ở Nam Bộ: Đặc điểm và phân loại", Tạp chí Dân tộc học và Tôn giáo học, số 5 (2025), tr. 24-32: https://vjol.info.vn/tcdantochocvatongiaohoc/article/download/131049/107588
  • Huỳnh Văn Tánh, "Nhân sinh quan của đồng bào dân tộc Khmer từ sự ảnh hưởng của lễ hội Oóc Om Bok", Tạp chí Nghiên cứu Triết học, số 21 (4-2025), tr. 94-99: https://vjol.info.vn/thvn/article/download/112976/94657
  • Trương Thị Kim Thủy, "Dấu ấn văn hóa Ấn Độ trong lễ hội Ok Om Bok của người Khmer Nam Bộ", Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo, số 6 (2016), tr. 52-66 (phần tóm tắt): https://vjol.info.vn/rsr/article/view/39026
  • "Lễ hội Ok Om Bok: Khi con người hòa mình với thiên nhiên", VietnamPlus, 31/10/2026: https://www.vietnamplus.vn/le-hoi-ok-om-bok-khi-con-nguoi-hoa-minh-voi-thien-nhien-post1145360.vnp
  • Huỳnh Lợi, "Sôi nổi tập luyện trước lễ hội Ok Om Bok - Đua ghe Ngo 2026", Báo Văn Hóa, 11/11/2026: https://baovanhoa.vn/soi-noi-nhung-nhip-cheo-truoc-mua-le-hoi-ok-om-bok-dua-ghe-ngo-2026.html
  • Thế Hạnh, "An Giang sẵn sàng cho Ngày hội VHTTDL đồng bào Khmer lần thứ XVIII", Báo Văn Hóa, 10/11/2026: https://baovanhoa.vn/an-giang-san-sang-cho-ngay-hoi-vhttdl-dong-bao-khmer-lan-thu-xviii.html
  • Tuấn Quang, "Nhiều sự kiện tại Lễ hội Ok Om Bok - đua ghe Ngo TP Cần Thơ năm 2026", Sài Gòn Giải Phóng, 16/10/2026: https://www.sggp.org.vn/nhieu-su-kien-tai-le-hoi-ok-om-bok-dua-ghe-ngo-tp-can-tho-nam-2026-post876752.html

Cập nhật: 19/11/2026 · Ban biên tập Nếp Lễ

Gõ tên dịp lễ, loài hoa, lễ vật hoặc câu hỏi ngắn.